Llantarnam Abbey stained glass

Abaty Llantarnam

Cymuned grefyddol fodern ar safle abaty Sistersaidd o’r canol oesoedd.

Llantarnam Abbey

Cyfeirnod grid ar y ffordd: ST 30958 92505

Sefydlwyd Abaty Llantarnam Abbey ym 1179 gan Hywel ap Iorwerth, Brenin Cymreig Caerleon, fel cangen i Ystrad Fflur. Mae’n bosib i’r gymuned symud unwaith o leiaf cyn ymsefydlu yn ei leoliad terfynol. Mae rhai dogfennau cynnar yn ei ddisgrifio fel ‘Abaty Caerleon' ond nid oes tystiolaeth ei fod erioed wedi bod o fewn nac yn agos at dref Caerleon. Mae ei leoliad ar ymyl deheuol a dwyreiniol eithaf tiriogaeth Hywel ar anterth adfywiad Cymreig y ddeuddegfed ganrif yn awgrymu i wleidyddiaeth fod yn elfen yn ei sefydlu. Roedd rhoi darnau helaeth o dir ar y ffin yn rhodd (a’r ffin honno’n medru newid) i sefydliad pendant Gymreig yn fodd i gadw’r tiroedd hynny yn nwylo’r Cymry ac ar yr un pryd greu gwrthglawdd yn erbyn llif anochel y Normaniaid tua’r gorllewin.

Mae mwy o hanes yr abaty i’w gael o ymweld â http://www.monasticwales.org/site/29 .

Does dim ar ôl i’w weld o’r adeiladau canol-oesol. Ymddengys i’r safle gael ei ail-ddatblygu’n helaeth gan William Morgan, a brynodd diroedd yr abaty yn dilyn diddymu’r mynachlogydd. Mae hyn yn hynod eironig gan mai ef oedd un o’r Pabyddion mwyaf pybyr yn y wlad. Ail-adeiladwyd y tŷ yn llwyr eto gan Reginald James Blewitt ym 1834-5. Mae’n bosib bod y sgubor gerllaw maes parcio’r ymwelwyr yn ganol-oesol, ond mae rhai arbenigwyr wedi awgrymu ei bod hi’n fwy tebygol o fod o’r ail ganrif ar bymtheg ynteu’r ddeunawfed ganrif. Mae cloddio archeolegol wedi darganfod bras amlinell eglwys yr abaty canol-oesol a’r clas, a sylfeini’r glwyd fawr a fuasai wedi gwahanu’r clas mewnol oddi wrth y byd. Fyddai pererinion a fyddai’n ymweld ddim wedi cael mynediad i eglwys y mynachod, ond byddent wedi eu lletya mewn llety ar wahân i westai (o bosib ar lan yr afon Llwyd) a buasai hwnnw o bosib wedi cael capel ei hun.

Mae tŷ Reginald Blewitt wedi ei ddefnyddio ers 1946 fel pencadlys rhanbarthol Chwiorydd St Joseph o Annecy. Yn aml mae croeso i bererinion dilys yn yr Abaty. Mae canolfan encil lewyrchus yno, ac mae’n werth chweil cysylltu â’r chwaer berthnasol.

Places to abaty llantarnam

Llefydd

© Y Llwybr Sistersiaid / Polisi preifatrwydd