Walking to Mynachdy

Maenor Mynachdy

Y faenor oedd y sylfaen ar gyfer y cysegr ym Mhen-rhys

Mynachdy from across the fields

Cyfeirnod grid ar y ffordd: ST 04855 95023

Roedd mynachod Llantarnam yn berchen ar y rhan fwyaf o’r tir uwchben Ynysybwl ac o gwmpas Llanwynno. Yn wreiddiol fe’i rhoddwyd i Fargam er mwyn sefydlu tŷ cangen mewn man o’r enw Pendar. Nid yw’n hysbys bellach lle’r oedd Pendar: sef pen y dderwen, a byddai’r dyffryn cyfan wedi bod yn llawn coed deri. Ni ffynnodd y gymuned fechan yno, ac yn y pendraw aeth y mynachod yn ôl i Fargam. Daeth y tir oddi uchod i Ynysybwl yn un o’i ffermydd maenor ac mae’r enw Mynachdy yn hunan esboniadwy.

Ar ddiwedd y drydedd ganrif ar ddeg gyda ffiniau ystadau yn cael eu had-drefnu, cyfnewidiodd Margam ei throed ym mhen uchaf cymoedd Taf a’r Rhondda am dir a oedd gan Lantarnam yn nes at Gaerdydd. Dyna sut y cafodd Llantarnam y tir o gwmpas Pen-rhys, er na ddaeth y cysegr yno yn enwog tan yn fwy diweddar.

Places to maenor mynachdy

Llefydd

© Y Llwybr Sistersiaid / Polisi preifatrwydd